Dzień Żołnierzy Wyklętych: chcę uczcić zamordowanych kolegów, ale nie chcę być tym „żołnierzem wyklętym”. Wtedy chyba trzeba było zająć się odbudową, nie walką.

Nie wiem: czy to pierwszy raz obchodzimy Dzień Żołnierzy Wyklętych? Nie przypominam sobie, by było tak wcześniej. Ja jestem też takim „żołnierzem”. A tak się złożyło, że właśnie w tych dniach dostałem z IPN kopie moich dokumentów. Ich studiowanie, no i to święto, spowodowały, że o sprawach dawno zapomnianych stale teraz myślę.

A było tak: po tzw. „wyzwoleniu”, w Milanówku w grupie dawnych „Szarych Szeregów” powstała konspiracja niepodległościowa.

To, co zaistniało, nie budziło naszego entuzjazmu. Nawet jeśli nie można było tego porównywać (chyba – przynajmniej u nas i wtedy) z okupacją niemiecką. Nasz dowódca „GS” z szarych Szeregów, „Pionier” Zbigniew Zabłocki, zorganizował grupę konspiracyjną. I ja byłem w tej grupie. Dla mnie, dawnego „Zawiszaka”, awans do „GS” był zaszczytem. Ale pamiętam, że nie wszyscy harcerze chcieli wstąpić do tej nowej organizacji. Na przykład mój przyboczny, Mirosław Józefowicz, po konsultacji z ojcem odmowił. Argumentował, że teraz trzeba odbudowywać kraj a nie walczyć. I że ojciec zwrócił mu uwagę na beznadziejność walki naszej z Armią Czerwoną…

Grupa powstała głównie w Grodzisku Mazowieckim, ale ja działałem w Milanówku. Dzieje tej grupy opisał po latach jej dowódca Zbigniew Zabłocki, wówczas ps. „Krzysztof”, w książce „Kawałki pociętego sztandaru”. Ja też pisałem, w książce ze wspomnieniami z Milanówka. Mówiąc krótko: grupa istniała kilka tygodni, została rozbita po potyczce w Lasach Młochowskich, były aresztowania, potem proces. Były cztery wyroki śmierci; jeden zaoczny, bo „Krzysztof” zdołał uniknąć aresztowania. Pozostałe wyroki wykonano…

Mnie aresztowano w pół roku później. Usiłowano mi wmówić, że byłem jakimś dowódcą grupy w „Batalionach Szkolnych” z Żyrardowa, ale wtedy w areszcie w UB w Grodzisku okazało się, że oni wiedzieli także o mojej działalności w grupie „Krzysztofa” (tej pół roku wcześniej). Wiedzieli o całej naszej konspiracji w Milanówku. Dlaczego wtedy, jak likwidowali grupę w Grodzisku, nie ruszyli nas? Oszczędzali? Dlaczego, na czyje polecenie? Czy byli aż tak niesprawni? Jak to się stało?

Zagrożono mi procesem. Uwolniłem się podpisując deklarację współpracy z UB. Współpracy nie podjąłem: natychmiast po zwolnieniu z piwnicy w Grodzisku uciekłem. Dopiero po amnestii wróciłem do domu. Miałem wtedy 16 lat.   Przestudiowalem teraz akta. Mało co tam jest. Podejrzewam, że IPN nie wszystko (daleko nie wszystko) znalazł, zinwentaryzował. Mało co się z tych akt dowiedziałem. Tyle że wspomnienia odżyły. Nie ma tam śladu mojej deklaracji współpracy. Ani – że mnie potem znów szukali. Ani dlaczego jak wiedzieli o nas, to w czasie aresztowań nas nie ruszyli? Ani że potem wyroki w procesie „Batalionów szkolnych” były nieporównanie łagodniejsze: wszystkich uwolnili.

Czytanie akt – tych nielicznych – nasunęło mi refleksję, że wtedy aparat UB był bardzo marny i panował tam bałagan i niekompetencja (i może dobrze…).

No a teraz: odczucie starca? Zapewne było różnie. Nasza konspiracja trwała żałośnie krótko. Efekty – tragiczne, ofiara życia kolegów. Sens? Ta nasza konspiracja wpisuje się w długą listę bardzo trudnych do oceny „zrywów” – Powstania Styczniowego, Powstania Warszawskiego, walk Armii Krajowej. Miał chyba rację ojciec Mirka – wtedy trzeba było zająć się odbudową. Może nie wszyscy mogli? Byli tacy, którzy nie mieli innego wyjścia, tylko tkwić w lesie. To strasznie trudne sprawy. Ale nie chciałbym uchodzić za kombatanta tamtej walki, być tym „żołnierzem wyklętym”. To wszystko za trudne, za wieloznaczne. Nie umiem tego ocenić.

Tym tekstem chciałbym uczcić, chciałbym wspomnieć zwłaszcza tych zamordowanych kolegów z „Grupy terrorystycznej AK Krzysztof” (jak nas nazywali ubowcy…).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s